Güncel KDV oranları nelerdir, hangi karara dayanır?
3065 sayılı KDV Kanunu'nun 28. maddesi, oranı kanun metninde %10 olarak yazar; Cumhurbaşkanı'na bu oranı dört katına kadar artırma, %1'e kadar indirme ve muhtelif mal ve hizmetler için farklı oranlar belirleme yetkisi verir. Bu yetkiyle çıkarılan 2007/13033 sayılı Karar'ın 1. maddesi bugün üç oran öngörür:
| Oran | Hangi işlemlere uygulanır? | Karar'daki yeri |
|---|---|---|
| %20 | Ekli listelerde yer alanlar hariç, vergiye tabi tüm işlemler (genel oran) | Md. 1/1-(a); 10/07/2023'ten beri, öncesi %18 |
| %10 | Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler | Md. 1/1-(c); 10/07/2023'ten beri, öncesi %8 |
| %1 | Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler | Md. 1/1-(b) |
Oran değişikliği 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla yapılmıştır. GİB'in yayımladığı güncel oranlar belgesi, listelerde son olarak 14/11/2024 tarihli ve 9126 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na kadar yapılan değişiklikleri işlemiş durumdadır. Bu rehberdeki liste örnekleri o metne dayanır; sonradan çıkan bir karar olup olmadığını satış gününde Mevzuat Bilgi Sistemi'nden ve GİB duyurularından kontrol edin.
Hangi mal ve hizmet hangi orana tabidir?
Aşağıdaki örnekler GİB'in yayımladığı güncel oranlar belgesindeki (I) ve (II) sayılı listelerden alınmıştır. Listelerin tamamı çok daha uzundur; burada yalnız metinde açıkça görülen kalemler sayılmıştır.
| Oran | Örnek mal ve hizmetler |
|---|---|
| %1 — (I) sayılı liste | Buğday, bulgur, arpa, mısır, pirinç, kuru fasulye, nohut, mercimek, patates, kuru soğan, sarımsak, zeytin, zeytinyağı, tavuk yumurtası; sebze ve meyveler (Gümrük Tarife Cetveli 7. ve 8. fasıllar); gazete ve dergiler (elektronik ortamda satışı hariç); cenaze hizmetleri; yenilenmiş ve sertifikalandırılmış kullanılmış cep telefonlarının yenileme merkezleri ve yetkili satıcılarca teslimi (listedeki koşullarla) |
| %10 — (II) sayılı liste | İplik, kumaş, iç ve dış giyim eşyası, havlu, perde, çarşaf, yorgan gibi ev tekstili; ayakkabı, çanta, bavul, halı; kitap, okul defteri, kurşun kalem, boya kalemi, silgi (e-kitap satışı hariç); eğitim ve öğretim hizmetleri; sinema, tiyatro, müze girişleri; insan sağlığına yönelik hizmetler; ilaç ve tıbbi cihaz teslimleri; lokanta, kafeterya, pastane gibi yerlerdeki yeme-içme hizmeti (alkollü içeceklere isabet eden kısım hariç); otel gibi tesislerde geceleme; listedeki mobilya ve şilte pozisyonları; ödeme kaydedici cihaz teslimleri; diş fırçası, diş macunu ve diş ipi |
| %20 — genel oran | Hiçbir listede yer almayan her şey. Örneğin bu listelerde matkap ucu, vida, bilgisayar, aydınlatma armatürü ya da oyuncak diye bir kalem bulunmaz; bu tür mallar genel orana tabidir. |
Mobilya örneği, sezgiyle yanılabileceğiniz bir kalemdir: (II) sayılı listenin 33. sırası oturmaya mahsus mobilyaları, bürolarda kullanılan metal ve ahşap mobilyaları, mutfak ve yatak odası mobilyalarını, diğer ahşap ve plastik mobilyaları ve şilteleri Gümrük Tarife Cetveli pozisyonlarıyla sayar. Bu pozisyonlarda yer alan mobilya %10, listede olmayan bir mobilya türü ise %20'ye tabidir. Konutlarda net alanı 150 m²'ye kadar olan kısım ile arsa ve arazi teslimleri de (II) sayılı listede %10 oranında yer alır.
Bir kalemin oranını nasıl bulursunuz?
- Ürünü veya hizmeti tanımlayınKarar'daki listeler çoğu zaman Gümrük Tarife Cetveli fasıl ve pozisyon numaralarıyla yazılmıştır; ürünün tarife pozisyonunu bilmeniz gerekir. Hizmetler ise listede adlarıyla sayılır (eğitim, yeme-içme, geceleme gibi).
- (I) ve (II) sayılı listelerde arayınÖnce %1'lik (I) sayılı listeye, sonra %10'luk (II) sayılı listeye bakın. Pozisyon bir listede yer alıyorsa o liste, parantez içindeki istisna ve koşullar dikkate alınarak uygulanır.
- Hiçbirinde yoksa genel oranı uygulayınKarar, listelerde yer alanlar hariç tüm vergiye tabi işlemler için genel oranı öngörür; yani listede bulunamayan kalem %20'ye tabidir.
- Tereddütte Maliye Bakanlığı tanımlarına bakınKarar'ın 2. maddesi, kapsamdaki mal ve hizmetleri tanımlama yetkisini Maliye Bakanlığı'na verir. Sınırda kalan ürünlerde GİB özelgelerine ve mali müşavirinize başvurun.
Aynı faturada farklı oranlı kalemler olursa ne yapılır?
KDV Genel Uygulama Tebliği, indirimli orana tabi işlemle genel orana tabi işlemin birlikte yapılması hâlinde, bu işlemlere karşılık gelen bedelin toplam bedelden ayrıştırılarak her işlem grubuna o grubun oranının uygulanmasını söyler. Böyle bir ayrım yapılamıyorsa KDV, işlem grubu içindeki en yüksek oran üzerinden hesaplanır.
Örnek (rakamlar örnektir): karma ürün satan bir toptancı üç kalem keser.
| Kalem | Tutar (KDV hariç) | Oran | KDV |
|---|---|---|---|
| 50 kg kuru fasulye × 90,00 TL | 4.500,00 TL | %1 | 45,00 TL |
| 20 adet kitap × 150,00 TL | 3.000,00 TL | %10 | 300,00 TL |
| 2 adet LED aydınlatma armatürü × 2.500,00 TL | 5.000,00 TL | %20 | 1.000,00 TL |
| Toplam | 12.500,00 TL | 1.345,00 TL |
Ödenecek tutar 12.500,00 TL + 1.345,00 TL = 13.845,00 TL'dir. Üç kalemi tek bir oranla (örneğin tamamına %20) faturalamak, 12.500,00 TL × %20 = 2.500,00 TL KDV demek olurdu; gerçek KDV 1.345,00 TL olduğundan 1.155,00 TL fazla vergi hesaplanırdı.
KDV nasıl hesaplanır?
KDV hariç tutardan hareket ediyorsanız: KDV = matrah × oran, ödenecek tutar = matrah + KDV. KDV dahil tutardan hareket ediyorsanız: matrah = KDV dahil tutar ÷ (1 + oran). Aynı 1.000,00 TL'lik KDV hariç bedel üç oranda şöyle sonuçlanır:
| Oran | KDV | KDV dahil tutar |
|---|---|---|
| %1 | 10,00 TL | 1.010,00 TL |
| %10 | 100,00 TL | 1.100,00 TL |
| %20 | 200,00 TL | 1.200,00 TL |
Ters hesapta 1.200,00 TL KDV dahil bir tutar, %20 oranda 1.200,00 ÷ 1,20 = 1.000,00 TL matrah ve 200,00 TL KDV eder; aynı tutar %10 oranda 1.200,00 ÷ 1,10 = 1.090,91 TL matrah ve 109,09 TL KDV verir (kuruş yuvarlamasıyla). Hızlı sonuç için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz; KDV kavramı için KDV nedir? sayfasına bakın.
Vade farkı, kur farkı ve iadede hangi oran uygulanır?
- Vade farkı: Faturada ayrıca gösterilen vade farkı matraha dahildir ve işlemin tabi olduğu KDV oranı üzerinden vergilendirilir. Bedelin zamanında ödenmemesinden doğan yeni vade farkları da vadeli satışa konu teslim ve hizmetin yapıldığı tarihte bu işlemlerin tabi olduğu oran üzerinden hesaplanır.
- Kur farkı: Teslim veya hizmet tarihi ile tahsilat tarihi arasında satıcının lehine ortaya çıkan kur farkına, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte geçerli oran uygulanır.
- İade ve vazgeçme: Matrah değişikliği anında oran değişmiş olsa bile düzeltme, ilk teslim veya hizmetin yapıldığı tarihteki oranla yapılır. Ayrıntı için fatura iptali ve iade faturası rehberine bakın.
Hepsitek'te KDV oranını fatura satırında nasıl kontrol edersiniz?
Hepsitek'te satış veya alış faturası hazırlarken cariyi, kalemleri, KDV bilgilerini ve varsa tevkifat ayarını onaydan önce gözden geçirirsiniz; resmî e-Belge gönderimi (E-Dönüşüm paketinde) sizin onayınızla yapılır. Hangi kaleme hangi oranın uygulanacağı mevzuata göre belirlenir ve sorumluluğu kullanıcıdadır; Hepsitek mevzuat danışmanlığı vermez. Genel özellikler için ön muhasebe programı sayfasına, belge gönderimi için e-Fatura programı sayfasına bakın.
Bu rehber vergi tavsiyesi değildir. Oranlar ve listeler Cumhurbaşkanı Kararlarıyla değişebilir; faturayı keserken yürürlükteki metni esas alın ve tereddütte mali müşavirinize danışın.
Sık sorulan sorular
Güncel KDV oranları nelerdir?
Genel oran %20'dir; ekli (II) sayılı listedeki mal ve hizmetlere %10, ekli (I) sayılı listedekilere %1 uygulanır. Genel oran ile %10'luk oran 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 10/07/2023'ten itibaren geçerlidir; önceki oranlar %18 ve %8 idi. Oranlar ve listeler Cumhurbaşkanı Kararlarıyla değişebileceğinden fatura günü yürürlükteki metni kontrol edin.
Mobilyada KDV oranı kaçtır?
2007/13033 sayılı Karar'ın (II) sayılı listesinin 33. sırasında sayılan mobilya pozisyonları (oturma mobilyaları, büro, mutfak ve yatak odası mobilyaları, şilteler gibi) %10 orana tabidir. Listede yer almayan bir mobilya türü genel orana, yani %20'ye tabidir. Ürünün pozisyonunu bulmak için Gümrük Tarife Cetveli numarasına bakın; sınırda kalan ürünlerde mali müşavirinize danışın.
Gıda maddelerinde KDV oranı nedir?
Birçok gıda maddesi (I) sayılı listede yer alır ve %1'e tabidir; örneğin hububat, bakliyat, patates, kuru soğan, zeytinyağı, yumurta, sebze ve meyveler. Ancak özel tüketim vergisine tabi gıda ürünlerinin tesliminde (II) sayılı listedeki oran, yani %10 uygulanır. Listede adı geçmeyen bir gıdanın oranını tarife pozisyonuna göre kontrol edin; hiçbir listede bulunamazsa genel oran %20 uygulanır.
Restoran ve kafe hizmetlerinde KDV kaç?
(II) sayılı listenin 24. sırasına göre kafeterya, pastane, lokanta gibi yerlerde verilen yeme-içme hizmetleri %10'a tabidir; alkollü içeceklere isabet eden kısım hariçtir ve genel orana tabidir. Aynı hesapta iki oran birlikte varsa bedelin ayrıştırılması gerekir (karma fatura kuralı). Gazino, bar, diskotek, pavyon gibi yerler bu sıranın dışında bırakılmıştır.
Aynı faturada farklı KDV oranları olabilir mi?
Evet. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre bedel işlem gruplarına ayrıştırılır ve her gruba kendi oranı uygulanır. Ayrım yapılamıyorsa KDV, grup içindeki en yüksek oran üzerinden hesaplanır. Örneğin 4.500,00 TL kuru fasulye (%1), 3.000,00 TL kitap (%10) ve 5.000,00 TL aydınlatma armatürü (%20) tek faturada ayrı oranlarla toplam 1.345,00 TL KDV doğurur (rakamlar örnektir).
KDV oranı değişirse iade ne zaman hangi oranla düzeltilir?
Matrah değişikliğinin olduğu tarihte oran değişmişse düzeltme, ilk teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte geçerli oranla yapılır. Bu kural KDV Genel Uygulama Tebliği'nde yer alır ve KDV Kanunu'nun 35. maddesine dayanır. Örneğin satış %18 oranlıyken yapılmış, iade ise oran %20'ye yükseldikten sonra gelmişse düzeltme %18 üzerinden yapılır.
Resmî kaynaklar
- GİB: Güncel KDV Oranları (2007/13033 sayılı Karar ve ekli (I) ve (II) sayılı listeler)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (md. 28, 35)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: KDV Genel Uygulama Tebliği (III/B Oran)
- Resmî Gazete 7 Temmuz 2023: 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (KDV oranlarında değişiklik)