KDV istisnası nedir?
KDV Kanunu'nun ikinci kısmı istisnaları sayar. Madde 11 ihracat teslimlerini ve yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetleri vergiden müstesna tutar; madde 13 deniz, hava ve demiryolu taşıma araçlarına ilişkin işlemleri, madde 14 uluslararası taşımacılığı, madde 15 diplomatik temsilciliklere yapılan teslimleri, madde 16 ithalat istisnalarını, madde 17 ise kültür ve eğitim amaçlı gibi çeşitli istisnaları düzenler. İstisna olan işlemde vergi hesaplanmaz; bu, işlemin fatura dışı kalması anlamına gelmez.
Vergiye tabi olmayan işlem ile istisna aynı şey değildir: istisna, normalde vergiye tabi olan bir işlemin kanunla vergiden müstesna tutulmasıdır.
Tam istisna ile kısmi istisna arasındaki fark nedir?
KDV Kanunu madde 32'ye göre madde 11, 13, 14 ve 15 ile madde 17'nin 4. fıkrasının (s) bendi uyarınca istisna edilmiş işlemlerle ilgili faturalarda gösterilen KDV, mükellefin vergiye tabi işlemlerinden hesaplanan KDV'den indirilir; hesaplanan KDV yoksa veya yetersizse indirilemeyen KDV, belirlenen esaslara göre iade edilebilir. Madde 30/a ise vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş işlemlerle ilgili alış belgelerinde gösterilen KDV'nin, kanundaki bazı istisnalar saklı kalmak üzere, indirilemeyeceğini söyler. Yani aynı “KDV yok” görüntüsünün arkasında farklı sonuçlar olabilir.
Örnek: ihracat satışı
Bir imalatçı, yurt dışındaki müşteriye 50.000,00 TL değerinde mal satar. Fatura KDV'siz düzenlenir: toplam 50.000,00 TL. Aynı imalatçı üretim için yurt içinden 20.000,00 TL'lik girdi almış ve %20 KDV olarak 4.000,00 TL ödemiştir (20.000 × 0,20). İhracatın hesaplanan KDV'si yoktur; madde 32'ye göre yüklenilen 4.000,00 TL KDV, diğer satışlardan doğan KDV'den indirilir. İndirilemeyen kısım varsa Maliye Bakanlığı'nın belirlediği usul ve şartlara göre iade istenebilir. Rakamlar ve oranlar örnektir.
KDV istisnasında sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- Faturayı hiç kesmemek: İstisna olan işlem de belgelenir; fark yalnızca KDV'nin hesaplanmamasıdır.
- Şartları belgelememek: İhracat teslimi sayılabilmek için madde 12'deki şartların yerine getirilmesi gerekir; belgesiz kalan işlem istisna dışında kalabilir.
- Her istisnada yüklenilen KDV'yi indirmek: İndirim hakkı istisnanın türüne göre değişir (madde 30 ve 32); hangi madde kapsamında olduğunuzu doğrulayın.
- e-Fatura'da yanlış tip seçmek: İstisnalı satış “ISTISNA” fatura tipiyle ve istisna sebebini bildiren kodla düzenlenir; kodlar GİB'in UBL-TR kod listesindedir.
Hepsitek'te istisnalı ve ihracat faturası
Hepsitek ihracat faturası düzenlemeyi destekler. İstisna sebebinin doğru seçilmesi ve şartların sağlanması işletmenizin ve mali müşavirinizin sorumluluğundadır; Hepsitek KDV iadesi başvurusu ya da beyanname hazırlamaz. Ayrıntılar için e-Fatura programı sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
İstisna ile muafiyet aynı şey mi?
Hayır. İstisna, normalde KDV'ye tabi bir işlemin kanunla vergiden müstesna tutulmasıdır ve işlemi yapan KDV mükellefi olmaya devam eder. Muafiyet ise genellikle bir kişi veya kurumun vergiden muaf olmasını anlatır. Günlük dilde karıştırılsa da hukuki sonuçları farklıdır. Karıştırıldığında beyan ve indirim hesapları hatalı çıkabilir.
KDV oranı sıfır ile KDV istisnası aynı mı?
Değil. KDV Kanunu madde 28, Cumhurbaşkanı'na oranı en çok %1'e kadar indirme yetkisi verir; 21 Ekim 2026 itibarıyla GİB'in güncel oran dokümanında yalnızca %1, %10 ve %20 yer alır, sıfır oran yoktur. İstisnada ise KDV hesaplanmaz. İstisnanın hukuki sonuçları, özellikle yüklenilen KDV'nin indirilmesi açısından, işleme göre değişir. Bir işlemin hangi kategoriye girdiğini kanun maddesinden doğrulayın.
İhracat faturasına KDV yazılır mı?
İhracat teslimi KDV Kanunu madde 11 kapsamında vergiden müstesnadır; faturada KDV hesaplanmaz. Ancak teslimin ihracat sayılması için madde 12'deki şartların gerçekleşmesi gerekir. Şartları sağlamayan satışta KDV hesaplanması gündeme gelebilir; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın. Gümrük çıkış belgeleri gibi dayanaklar bu açıdan önem taşır.
İstisnalı faturada hangi bilgi bulunmalıdır?
e-Fatura'da istisnalı satış “ISTISNA” fatura tipiyle düzenlenir ve istisna sebebini bildiren kod yazılır; kodlar GİB'in UBL-TR kod listesindedir ve zaman zaman güncellenir. Kâğıt fatura düzenliyorsanız hangi bilgilerin yazılacağını mali müşavirinize sorun. Yanlış kod seçimi faturanın kabulünü ve KDV sonuçlarını etkileyebilir.