KDV tevkifatı nedir ve nasıl işler?
KDV Kanunu'nun 9. maddesi Maliye Bakanlığı'na, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi verir. KDV Genel Uygulama Tebliği'nin kısmi tevkifat bölümü bunu şöyle uygular: işlem bedeli üzerinden hesaplanan KDV'nin tamamı değil, işlem için belirlenen orandaki kısmı alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenir; tevkifata tabi tutulmayan kısım satıcı tarafından mükellef sıfatıyla beyan edilir.
Tevkifat uygulaması yalnızca Tebliğ'de sayılan işlemlerle sınırlıdır; sayılmayan işlemlerde alıcı kendiliğinden tevkifat yapamaz.
Tevkifat nerede karşınıza çıkar?
Tebliğ'e göre kısmi tevkifat; yapım işleri ve bunlarla birlikte yapılan mühendislik-mimarlık hizmetleri, etüt-plan-proje, danışmanlık ve denetim hizmetleri, makine ve taşıtların bakım-onarımı, yemek servisi ve organizasyon, işgücü temini, temizlik ve bahçe bakımı, taşımacılık, baskı-basım ve ticari reklam gibi hizmetlerde uygulanır. Oran işleme ve alıcıya göre değişir: yapım işlerinde 4/10 oranı, alıcı aşağıda sayılan “belirlenmiş alıcılar”dan biriyse uygulanır; alıcı KDV mükellefiyse yalnızca KDV dahil bedeli 5 milyon TL ve üzerindeki yapım işlerinde uygulanır. Danışmanlık ve denetim hizmetlerinde belirlenmiş alıcılara karşı 9/10, işgücü temininde KDV mükelleflerine ve belirlenmiş alıcılara karşı 9/10 uygulanır (21 Ekim 2026 itibarıyla Tebliğ metnine göre). Örneğin KDV mükellefi bir şirkete 800.000,00 TL + %20 KDV (toplam 960.000,00 TL) tutarında yapılan bir yapım işinde alıcı tevkifat uygulamaz, çünkü KDV dahil bedel 5 milyon TL'nin altındadır; aynı iş bir bankaya yapılsaydı alıcı banka 4/10 oranında tevkifat uygulardı. Rakamlar örnektir.
Alıcı tarafında “belirlenmiş alıcılar” arasında bankalar, sigorta ve emeklilik şirketleri, kamu kurum ve kuruluşları, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler gibi gruplar sayılır. Tevkif edilen KDV, genel bütçeli idareler dışında, 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilir.
Örnek: bankaya danışmanlık faturası
Bir danışmanlık firması, bir bankaya 10.000,00 TL tutarında danışmanlık hizmeti verir. Hesaplanan KDV (%20) 2.000,00 TL'dir. Danışmanlık hizmetinde belirlenmiş alıcılara karşı 9/10 tevkifat uygulanır:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Hizmet bedeli | 10.000,00 TL |
| Hesaplanan KDV (%20) | 2.000,00 TL |
| Fatura toplamı | 12.000,00 TL |
| Alıcının sorumlu sıfatıyla beyan edip ödeyeceği KDV (2.000 × 9/10) | 1.800,00 TL |
| Satıcıya ödenecek tutar (10.000 + 200) | 10.200,00 TL |
Satıcı kalan 200,00 TL KDV'yi kendi beyannamesinde beyan eder. Banka satıcıya 12.000 TL değil 10.200 TL öder.
Tevkifatta sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- Tüm KDV'yi kestiğini sanmak: Kısmi tevkifatta yalnızca belirlenen oran kadar KDV tevkif edilir; kalan kısım satıcıya ödenir.
- Malzeme bedelini tevkifattan düşmek: Tebliğ, hizmet ifa edenin kullandığı malın tutarının hizmet bedelinden düşülmeyeceğini, tevkifatın toplam bedel üzerinden hesaplanan KDV'ye göre belirleneceğini söyler.
- Stopajla karıştırmak: Gelir Vergisi Kanunu madde 94'teki tevkifat (stopaj) gelir vergisine mahsuben yapılan kesintidir; KDV tevkifatıyla ilgisi yoktur.
- Yanlış alıcıya uygulamak: Her hizmette her alıcı tevkifat yapmaz; hangi hizmette hangi alıcı grubunun sorumlu olduğu Tebliğ'in ilgili bölümünde yazılıdır.
- İade ve fiyat farkını unutmak: Mal iadesinde düzeltme, tevkifata tabi tutulmayan KDV kısmı üzerinden yapılır; sonradan oluşan fiyat farkı için, ait olduğu asıl işlemin KDV dahil bedeli tevkifat alt sınırını geçmiş ve tevkifata tabi tutulmuşsa fatura düzenlenir ve tevkifat uygulanır; bu koşul yoksa uygulanmaz.
Hepsitek'te tevkifat
Hepsitek tevkifatlı faturaları destekler. Dürüst bir sınır: Hepsitek bir ön muhasebe programıdır; KDV 2 No.lu beyannameyi hazırlayıp vermez. Tevkifat oranının doğru seçimi ve beyan işlemleri için mali müşavirinize danışın. Ayrıntılar için e-Fatura programı sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Tevkifat ile stopaj aynı şey mi?
Hayır. KDV tevkifatı faturadaki KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından ödenmesidir. Stopaj ise Gelir Vergisi Kanunu madde 94 uyarınca ücret, serbest meslek ödemesi gibi ödemelerden gelir vergisine mahsuben yapılan kesintidir. İkisi farklı vergilerle ilgilidir ve ayrı beyan edilir. Bu yüzden iki kavramı aynı kalemde toplamayın.
Tevkifat uygulanan faturada satıcıya ne kadar ödenir?
Satıcıya, KDV hariç bedel ile tevkifata tabi tutulmayan KDV kısmının toplamı ödenir. 10.000 TL + %20 KDV'li bir faturada 9/10 tevkifat varsa satıcıya 10.000 + 200 = 10.200 TL ödenir; 1.800 TL'yi alıcı vergi dairesine kendisi öder. Tevkif edilecek tutar, hesaplanan KDV'nin tevkifat oranıyla çarpılmasıyla bulunur.
Tevkifat oranları sabit mi?
Hayır, işlem türüne göre değişir ve Tebliğ'le zaman içinde güncellenebilir. Örneğin 21 Ekim 2026 itibarıyla GİB'in yayımladığı Tebliğ metninde yapım işleri için 4/10 (belirlenmiş alıcılara karşı; KDV mükellefi alıcıya karşı yalnızca KDV dahil bedeli 5 milyon TL ve üzerindeyse), danışmanlık için 9/10 (belirlenmiş alıcılara karşı) ve işgücü temini için 9/10 (KDV mükelleflerine ve belirlenmiş alıcılara karşı) yazılıdır. Güncel oran ve alıcılar için Tebliğ'e bakın.
Tevkifat uygulanan fatura e-Fatura ile mi düzenlenir?
e-Fatura mükellefleri arasında tevkifatlı işlem, UBL-TR fatura tipi olarak “TEVKIFAT” ile gösterilir. Tevkifatlı fatura düzenlerken tevkifat kodunu ve oranını doğru seçmek gerekir. Hangi tipin ve kodun kullanılacağı için mali müşavirinize danışmanız ve GİB kod listesine bakmanız önerilir. Kodların ve tiplerin güncel hali GİB kod listesinde yayımlanır; 21 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanan en güncel sürüm V.1.31'dir (Ocak 2023).
Resmî kaynaklar
- GİB: KDV Genel Uygulama Tebliği (I/C-2.1.3 Kısmi Tevkifat Uygulaması, I/C-2.1.4 Düzeltme İşlemleri)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 3065 sayılı KDV Kanunu (madde 9)
- GİB: UBL-TR Kod Listeleri (V.1.31, Ocak 2023; fatura tipleri ve tevkifat kodları)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (madde 94)