İade faturası nedir, kim düzenler?
GİB'in UBL-TR kod listesinde (V.1.31) “IADE” değeri, bir malın iadesi amacıyla alıcı tarafından düzenlenen faturalar için ayrılmıştır. Satışlar “SATIS”, tevkifat içerenler “TEVKIFAT”, vergi istisnası içerenler “ISTISNA”, özel matrah faturaları “OZELMATRAH” değerini alır. Yani e-Fatura dünyasında iade faturasını, malı geri gönderen alıcı düzenler.
Alıcı fatura düzenlemekle yükümlü olmayan bir tüketiciyse durum değişir. KDV Genel Uygulama Tebliği tüketici iadelerinde satıcının iade edilen mal nedeniyle gider makbuzu düzenlemesini ve tüketiciden iade edilen mala ait faturayı bu makbuzun ekinde geri almasını anlatır; makbuzda iade edilen malın KDV'si satış bedelinden ayrı gösterilir. İnternet satışlarında e-Arşiv Fatura'nın “iade bölümü” doldurulup mal ile birlikte gönderilirse, 509 sıra no.lu Tebliğ bu belgenin satıcı tarafından düzenlenen gider pusulası yerine geçtiğini söyler.
İadede KDV nasıl düzeltilir?
KDV Kanunu madde 35'e göre malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi ya da işlemden vazgeçilmesi gibi sebeplerle matrahta değişiklik olduğunda, vergiye tabi işlemi yapan mükellef borçlandığı vergiyi, işleme muhatap olan mükellef ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin gerçekleştiği dönem içinde düzeltir. Şart: iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi.
Örnek: kısmi iade
Bir toptancı, bir perakendeciye 20 adet ürünü adedi 500,00 TL'den satar: 20 × 500 = 10.000,00 TL + %20 KDV (2.000,00 TL) = 12.000,00 TL. Perakendeci 4 adedi iade eder: 4 × 500 = 2.000,00 TL + 400,00 TL KDV = 2.400,00 TL. Net satış 16 adet: 8.000,00 TL + 1.600,00 TL KDV = 9.600,00 TL'dir. İade edilen 4 adet toptancının stoğuna geri girer. Rakamlar ve oranlar örnektir.
İade faturasında sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- İptal ile iadeyi karıştırmak: Hatalı kesilmiş belge iptal yoluyla; geri gelen mal iade yoluyla düzeltilir. Bkz. düzeltme faturası nedir?
- Stoğa girişi kaydetmemek: Madde 35 iade edilen malın fiilen işletmeye girmesini şart koşar; stok girişi olmayan iade KDV düzeltmesini riske sokar.
- KDV'yi yanlış dönemde düzeltmek: Düzeltme iadenin gerçekleştiği dönemde yapılır, asıl satışın dönemine geri dönülmez.
- İade tutarını KDV hariç/dahil karıştırmak: İade faturasında ve gider makbuzunda KDV ayrı gösterilir; müşteriye geri ödenen tutar KDV dahildir.
- Tevkifatlı işlemde tüm KDV'yi düzeltmek: Mal iadelerinde düzeltme, tevkifata tabi tutulmayan KDV kısmı üzerinden yapılır.
Hepsitek'te iade
Hepsitek'te perakende satış ekranında iade kaydı alınabilir. E-Dönüşüm paketindeki e-Belge süreçlerinde iade belgesinin türü ve zamanlaması GİB kurallarına tabidir; hangi belgenin düzenleneceğinden emin değilseniz mali müşavirinize danışın. Ayrıntılar için perakende satış programı ve e-Fatura programı sayfalarına bakın.
Sık sorulan sorular
İade faturasını satıcı mı alıcı mı keser?
e-Fatura kod listesine göre “IADE” tipi, bir malın iadesi amacıyla alıcı tarafından düzenlenen faturalar içindir. Tüketici iadelerinde ise alıcı fatura düzenlemediği için satıcı gider makbuzu düzenler. Durumunuz için mali müşavirinize danışın. Her iki durumda da iade edilen malın KDV'si belgede ayrıca gösterilmelidir; ayrıntı için Tebliğ'e bakın.
İade faturasında KDV nasıl gösterilir?
İade edilen malın KDV'si belgede ayrı gösterilir; satıcı bu KDV'yi iadenin gerçekleştiği dönemde indirimine konu eder, alıcı ise indirim hakkı kullandığı KDV'yi düzeltir. KDV Kanunu madde 35, iade edilen malın fiilen işletmeye girmesini ve bunun defter ve beyannamede gösterilmesini şart koşar.
Mal iadesi için süre sınırı var mı?
KDV Kanunu madde 35 iade için belirli bir gün sayısı belirtmez; düzeltme, iadenin gerçekleştiği dönemde yapılır. Tüketici hakları kapsamındaki cayma ve iade süreleri ayrı mevzuata tabidir. Kendi durumunuzdaki süreler için mali müşavirinize ya da ilgili mevzuata bakın. Ayrıca iade sonrasında stok girişini de kaydetmeyi unutmayın.
İade faturası ile iptal aynı şey mi?
Hayır. İptal, hatalı düzenlenmiş bir belgeyi geçersiz kılar ve süre sınırlarına tabidir. İade ise mal fiilen geri geldiği için işlemin mali etkisini giderir. Örneğin e-Arşiv ve e-SMM iptali (alıcının VKN/TCKN'si belgede yer alıyorsa) belgenin iletilmesinden itibaren 8 gün içinde yapılır; iadede böyle bir tek gün sınırı yoktur. İptal süreci için fatura iptali ve iade faturası rehberine bakın.