Gider pusulası nerede karşınıza çıkar?
Dükkânınızda tadilat yapan, fatura kesmeyen bir ustaya ödeme yaptığınızda, vergiden muaf bir esnaftan mal aldığınızda ya da küçük bir hizmet için belgesi olmayan bir kişiyle çalıştığınızda. Kanun metnine göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ile çiftçiler, belge düzenleme zorunluluğu bulunmayanlara yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları mallar için gider pusulası düzenler. Vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulası, o kişiler tarafından verilmiş fatura hükmündedir.
Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerden mal alımında ise gider pusulası değil müstahsil makbuzu düzenlenir (Kanun madde 235). İkisi sık karıştırılır.
Gider pusulasında neler yazar?
Kanuna göre gider pusulası; işin mahiyetini, emtianın cins ve nev'ini, miktar ve bedelini, iş ücretini, işi yaptıranla yapanın (ya da malı alanla satanın) ad ve soyadlarını, tüzel kişilerde unvanlarını, adreslerini ve tarihi içerir. İki nüsha düzenlenir, bir nüshası işi yapana veya malı satana verilir. Gider pusulaları seri ve sıra numarası içinde ilerler. Ayrıca belge, mal teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir; bu süre içinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.
Gider pusulası örnekle nasıl düzenlenir?
Örnektir: Bir hırdavat dükkânı, fatura kesmeyen vergiden muaf bir ustaya raf montajı yaptırıyor. Montaj 6 Ekim'de bitiyor, ücret 2.400,00 TL.
| Alan | Örnekteki değer |
|---|---|
| İşin mahiyeti | Dükkânda raf montajı |
| İş ücreti | 2.400,00 TL |
| İşi yaptıran | Dükkân sahibi (ad, soyad, adres) |
| İşi yapan | Usta (ad, soyad, adres, imza) |
| Düzenleme tarihi | En geç 13 Ekim (6 Ekim + 7 gün) |
| Nüsha | İki; biri ustaya verilir |
Pusula 14 Ekim'de düzenlenseydi süre geçmiş olacağından belge hiç düzenlenmemiş sayılırdı; yani 2.400,00 TL'lik gider belgesiz kalırdı. Belgesiz giderin vergisel sonucunu mali müşavirinizle konuşun.
Gider pusulasında sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- Faturası olan kişiye pusula düzenlemek: Satıcı fatura verebiliyor ya da vermek zorundaysa gider pusulası yerine fatura istenir.
- Süreyi kaçırmak: Yedi günlük süre iş ya da teslim tarihinden başlar, ödeme tarihinden değil.
- İmza ve nüshayı atlamak: Pusula işi yapana veya satana imzalatılır; bir nüshası ona verilir.
- Kesintileri unutmak: Yapılan işin türüne göre vergi kesintisi gerekebilir; e-Gider Pusulası mevzuatı da vergi ve varsa diğer kesintilerin belgede yer almasını ister. Hangi durumda kesinti olacağını mali müşavirinize sorun.
- Müstahsil makbuzuyla karıştırmak: Çiftçiden alım için kural ayrıdır.
e-Gider Pusulası nedir, herkes için zorunlu mu?
509 sayılı Tebliğ'in IV.6 bölümü e-Gider Pusulası uygulamasını anlatır: yeni bir belge türü değildir ve kâğıt gider pusulasıyla aynı hukuki niteliğe sahiptir. Uygulamaya dahil olmak isteyenlerin önce e-Fatura uygulamasına dahil olması gerekir; zorunluluk ise GİB'in riskli ya da vergiye uyumu düşük bulduğu mükelleflere yazılı bildirimle getirilebilir. GİB'in Kasım 2025 tarihli teknik kılavuzu, belirli büyüklükteki perakende mükelleflerin uygulamayı yetkili kuruluşlar aracılığıyla kullanabileceğini de belirtir. Sizin için geçerli olup olmadığını GİB duyurularından öğrenin.
Hepsitek gider pusulası belgesi düzenleme özelliği sunmaz. Gider pusulası karşılığı yaptığınız ödemeleri ön muhasebe programında gelir-gider kaydı olarak işleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gider pusulasını kim düzenler?
Gider pusulasını alıcı düzenler. Mal ya da hizmeti satan, fatura düzenleme zorunluluğu olmayan kişi belgeyi imzalar ve bir nüshasını alır. Düzenleme yükümlülüğü Vergi Usul Kanunu'nun 234. maddesinde sayılan mükelleflere aittir: birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, basit usuldeki mükellefler ve defter tutan serbest meslek erbabı ile çiftçiler.
Gider pusulası kaç gün içinde düzenlenmelidir?
Mal teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde. Kanuna göre bu süre içinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır. Süre ödeme tarihine değil, teslim ya da iş tarihine göre işler; bu yüzden ödemeyi sonraya bıraksanız bile pusulayı yedi günlük süre içinde düzenlemelisiniz.
Gider pusulası ile fatura arasındaki fark nedir?
Faturayı satıcı keser, gider pusulasını alıcı. Fatura düzenleme zorunluluğu olan satıcıdan alım yapıyorsanız fatura alırsınız; olmayan kişiden alırsanız gider pusulası düzenlersiniz. Vergiden muaf esnaf için düzenlenen pusula, o kişi tarafından verilmiş fatura hükmündedir. İki belgede de seri ve sıra numarası, taraf bilgileri ve tutar bulunur.
Gider pusulası yerine geçen belgeler var mı?
Evet. Kanun, belirli koşullarda banka, ödeme kuruluşları veya PTT aracılığıyla yapılan ödemelerde bu kurumların düzenlediği belgelerin gider pusulası yerine geçebileceğini belirtir. Koşulları (ödemenin süresi, kurumun düzenlediği belge) kanunda ve ilgili düzenlemelerde kontrol edin.