Mahsup nerede karşınıza çıkar?
Hem müşteriniz hem tedarikçiniz olan firmalarla, kargo ve nakliye gibi karşılıklı hizmet alıp verdiğiniz işletmelerle ve avans düşümlerinde. Muhasebe dilinde nakit hareketi içermeyen kayıtlar için düzenlenen fişe de mahsup fişi denir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 139. maddesi şöyle der: iki kişi karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir. 143. madde takasın, borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesiyle gerçekleştiğini ve iki borcun, takas edilebilecekleri anda daha az olan borç tutarınca sona erdiğini belirtir; cari hesapla ilgili ticarete özel teamüller saklıdır.
Mahsup örnekle nasıl çalışır?
Örnek 1 (iki taraflı, örnektir): Çelik Ltd. size 14.800,00 TL borçlu, siz de Çelik Ltd.'ye 9.500,00 TL borçlusunuz. İki borç da vadesi gelmiş. Karşılıklı kapatma daha az olan borç kadar yapılır: 9.500,00 TL. Çelik Ltd.'nin size kalan borcu 14.800,00 − 9.500,00 = 5.300,00 TL olur, sizin borcunuz kapanır.
Örnek 2 (üç taraflı, örnektir): Demir Ltd. size 7.500,00 TL borçlu; siz de Yıldız Nakliyat'a 7.500,00 TL borçlusunuz. Demir Ltd. borcunu doğrudan Yıldız Nakliyat'a ödemeyi kabul ederse, kimse nakit ödemeden üç kayıt temizlenir:
| Cari | Mahsuptan önce | Mahsuptan sonra |
|---|---|---|
| Demir Ltd. | Size 7.500,00 TL borçlu | 0,00 TL |
| Yıldız Nakliyat | Siz 7.500,00 TL borçlusunuz | 0,00 TL |
| Kasa / banka | — | Değişmez |
İkinci örnek üç taraflıdır; Borçlar Kanunu'ndaki takas maddesi iki kişinin karşılıklı borcunu düzenler. Üç taraflı kapatmada tarafların yazılı mutabakatını almak güvenli yoldur; hukuki sonucu için mali müşavirinize veya avukatınıza danışın.
Hepsitek'te cari mahsup
Cari detay sayfasında Cari mahsup düğmesi bulunur:
Mahsupta sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- Karşı tarafa haber vermemek: Takas, takas iradesinin bildirilmesiyle gerçekleşir; sessizce kayıt düşmek yetmez.
- Vadesi gelmemiş borcu düşmek: Kanun, takas için her iki borcun muaccel olmasını arar.
- Aynı borcu iki kez kapatmak: Mahsup yapıp sonra aynı tutarın tahsilatını da girmek bakiyeyi eksiye çevirir.
- Para birimlerini karıştırmak: TL borcu döviz alacağıyla düşmek kur farkı sorunu doğurur; Hepsitek'te cari mahsup yalnız TL cariler içindir.
- Mali tabloda alacak ile borcu netleştirmek: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, bilanço hesapları arasında mahsup yapılamayacağını söyler; ticari mahsup, bilançoda alacak ve borcun net gösterilebileceği anlamına gelmez.
- Mahsubu faturalarla eşleştirmemek: Hangi faturaların kapandığı bilinmezse sonraki ekstre ve yaşlandırma raporu yanlış çıkar.
Hepsitek'te cari mahsup nasıl yapılır?
Hepsitek'te cari mahsup, iki farklı carinin borcunu ve alacağını para hareketi olmadan karşılıklı kapatmak içindir; cari kartındaki “Cari mahsup” düğmesi ekranı ilgili cariyle açar. Açık faturalardan mahsup edilecek tutarı seçersiniz. Aynı cari iki tarafta olamaz, kasa ve banka etkilenmez. Hem müşteri hem tedarikçi olan firma Hepsitek'te tek cari olarak net bakiyeyle izlenir; cari mahsup iki farklı cari içindir. Örnek 1'deki Çelik Ltd. tek cari olarak izlenirse bakiye zaten 14.800,00 − 9.500,00 = 5.300,00 TL net görünür. Cari mahsup şimdilik TL cariler içindir; dövizli cariler için kullanılmaz.
Hepsitek mahsubun hukuki geçerliliği için gereken mutabakat belgesini sizin yerinize hazırlamaz. Ayrıntı için cari hesap takip programı sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Mahsup ne demek?
Mahsup, karşılıklı borç ve alacakların para ödemeden birbirine karşı düşülerek kapatılmasıdır. Ticarette cari hesaplarda ve avans düşümlerinde kullanılır. Hukuktaki yakın karşılığı takastır: iki taraf birbirine borçluysa ve borçlar ödenebilir hâle gelmişse, her biri alacağını borcuyla kapatabilir.
Mahsup ile takas aynı şey mi?
Günlük kullanımda birbirinin yerine geçer. Takas, Türk Borçlar Kanunu'nun 139 ve devamı maddelerinde düzenlenen hukuki kavramdır ve iki kişinin karşılıklı borcunu kapsar. Mahsup ise ticarette ve muhasebede daha geniş kullanılır; üç tarafı ya da bir kaydı kapatan muhasebe fişini de anlatabilir.
Cari mahsup para hareketi yaratır mı?
Hayır. Cari mahsup kasa ve banka hareketi olmadan iki carinin bakiyesini kapatır. Bu yüzden kasa ve banka bakiyeniz değişmez; yalnızca iki carinin borç ve alacak bakiyeleri değişir. Hepsitek'te bu işlem iki farklı TL cari arasında yapılır ve açık faturalardan mahsup edilecek tutarı seçersiniz.
Mahsup için karşı tarafın onayı gerekir mi?
İki taraflı takasta, borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesi gerekir; takas bu bildirimle gerçekleşir. Üç taraflı mahsupta tarafların anlaşması ve yazılı mutabakat güvenli yoldur. Somut durumunuz için mali müşavirinize veya avukatınıza danışın; Hepsitek mutabakat belgesini sizin yerinize hazırlamaz.