Kritik stok nerede karşınıza çıkar?
Sürekli aynı ürünleri satan her işletmede: nalburda vida ve silikon, marketlerde temel gıda, petshopta mama, e-ticaret satıcısında en çok dönen birkaç ürün. Siparişe ya da sevkiyata bağlı çalışan bir işletme için “kritik” olan şey ürünün kendisinden çok tedarik süresidir. Malı üç günde getiren bir toptancıyla on beş günde getiren bir ithalatçı aynı ürün için çok farklı kritik stok seviyesi gerektirir.
Kritik stok, Vergi Usul Kanunu'nda tanımlı bir terim değildir. Kanun, stoğu envanter kapsamında sayım ve değerleme konusu olarak ele alır (186. madde: bilanço gününde mevcutların sayılması, ölçülmesi ve değerlenmesi). Kritik seviye ise tamamen işletmenin yönetim kararıdır.
Kritik stok seviyesi örnekle nasıl hesaplanır?
Örnektir: Bir nalbur, 8 mm cıvata kutusunu 85,00 TL'ye alıp 120,00 TL'ye satıyor (kutu başı 35,00 TL kâr). Günde ortalama 6 kutu satıyor, toptancı siparişi 5 günde getiriyor, ayrıca satış dalgalanması için 12 kutu emniyet stoku tutmak istiyor.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Tedarik süresince satış | 6 kutu × 5 gün | 30 kutu |
| Emniyet stoku | Dalgalanma payı | 12 kutu |
| Kritik stok seviyesi | 30 + 12 | 42 kutu |
Rafta 45 kutu varken stok yeterlidir. 3 kutu satılınca 42 kutuya inilir ve sipariş zamanı gelir. Sipariş gecikir ve raf 3 gün boş kalırsa 6 kutu × 3 gün = 18 kutu satılamaz; 18 × 35,00 = 630,00 TL kâr kaçar. Üstelik her gün gelen müşteri başka dükkâna alışabilir.
Hepsitek'te kritik stok göstergesi
Örnek bir ürün listesi:
Kritik stokta sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- Tüm ürünlere tek sayı vermek: “Hepsi için 10” demek, günde 6 satan ürünü iki günde tüketir, ayda 2 satan ürünü gereksiz yere bekletir.
- Tedarik süresini unutmak: Sınır yalnızca günlük satışa bakarsa mal gelmeden raf boşalır.
- Bir kez belirleyip bırakmak: Mevsim, kampanya ve fiyat değişikliği satış hızını değiştirir; seviyeler düzenli gözden geçirilmelidir.
- Stok sayımını yapmamak: Kayıttaki miktar raftakiyle uyuşmuyorsa kritik uyarı da yanlış çalışır. Sayım farkı kayda geçirilmelidir.
- Varyantları ayırmamak: Aynı ürünün 5 kg ve 15 kg paketi ayrı hızda satılır; seviye varyant bazında düşünülmelidir.
Hepsitek'te kritik stok nasıl izlenir?
Hepsitek'te kritik stok seviyesi her varyantın kartından girilir. Stok Bakiyeleri ekranında her depo ve varyant satırı, mevcut miktar seviyeye eşit ya da altındaysa “Kritik stok”, değilse “Yeterli stok” olarak görünür. Ürün listesindeki rozet ise ürünün toplam stoğunu varsayılan varyantın seviyesiyle karşılaştırır (“Kritik stok” / “Stok yeterli”); varyant bazlı takip için Stok Bakiyeleri ekranına bakın. Satışta stok otomatik azalır; stok girişi, çıkışı ve sayım aynı programdan yapılır, böylece uyarı güncel miktara dayanır.
Hepsitek siparişi sizin yerinize vermez ve tedarikçiye iletmez; kritik seviye bir hatırlatma ve öncelik göstergesidir. Ayrıntılar için stok takip programı sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kritik stok ile emniyet stoku aynı şey midir?
Hayır. Emniyet stoku, talep ya da tedarik beklenenden sapsa bile satışı sürdürmek için ayrılan tampon miktardır. Kritik stok ise sipariş vermeniz gereken seviyedir ve genellikle tedarik süresi boyunca satılacak miktar ile emniyet stokunun toplamıdır. Yani emniyet stoku, kritik stok seviyesinin bir bileşenidir; ikisi aynı sayı değildir.
Kritik stok seviyesi kaç olmalı?
Tek bir doğru sayı yoktur. Ürünün günlük ortalama satışına, tedarikçinin teslim süresine ve ne kadar risk almak istediğinize bağlıdır. Günde 6 satan ve 5 günde gelen ürün için 12 kutu emniyetle 42 kutu makul bir başlangıçtır; seviyeyi satış verinize bakarak düzenli güncelleyin.
Kritik stok yasal bir zorunluluk mu?
Hayır, mevzuatta kritik stok diye bir yükümlülük yoktur; işletme yönetiminin kendi aracıdır. Mevzuatın istediği, bilanço gününde stokların sayılıp ölçülerek değerlenmesi gibi envanter işlemleridir. Kritik stok seviyesini ne kadar yüksek ya da düşük tutacağınız tamamen ticari kararınızdır. Vergisel bir sonuç doğuracağını düşündüğünüz durumlarda mali müşavirinize danışın.
Kritik stok uyarısı sipariş verir mi?
Hepsitek ürünü kritik stokta olarak işaretler ve listede gösterir, fakat tedarikçiye sipariş vermez. Siparişi siz verirsiniz. Mal gelince stok girişini kaydettiğinizde miktar kritik seviyenin üzerine çıkarsa ürün yeniden “Stok yeterli” durumuna döner. Kritik seviyeyi ürün varyantı bazında istediğiniz zaman ürün kartından güncelleyebilirsiniz.